Bơm giếng khoan không lên nước là sự cố khiến nhiều gia đình và trang trại đau đầu: máy vẫn chạy, đồng hồ điện vẫn quay nhưng vòi thì khô hoặc nước ra yếu ớt. Nguyên nhân có thể đến từ nguồn điện, đường ống, bản thân giếng hoặc chính máy bơm. Bài viết này em hướng dẫn anh chị cách khoanh vùng lỗi theo từng bước, kèm bảng tra nhanh và ví dụ kiểm tra cột áp để tự xử lý trước khi gọi thợ.
Dấu hiệu nhận biết bơm giếng khoan không lên nước
Trước khi tháo bơm, anh chị nên quan sát kỹ triệu chứng vì mỗi triệu chứng gợi ý một nhóm nguyên nhân khác nhau:
- Bơm không chạy, không có tiếng, aptomat hoặc rơ le nhiệt nhảy.
- Bơm có điện, có tiếng ù ở tủ điện nhưng không ra nước.
- Nước ra một lúc rồi yếu dần, sau đó ngắt.
- Nước ra yếu ngay từ đầu, kèm đục hoặc lẫn cát.
- Bơm chạy liên tục không ngắt dù đã khoá hết vòi.
Bảng tra nhanh nguyên nhân và cách khắc phục
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Không chạy, aptomat nhảy | Chạm chập cáp, mối nối ngâm nước bị hở, động cơ chạm vỏ | Đo điện trở cách điện bằng đồng hồ megomet; làm lại mối nối hoặc kéo bơm lên kiểm tra |
| Có điện, kêu ù, không ra nước | Tụ khởi động hỏng (bơm 1 pha), mất pha (bơm 3 pha), cánh bị kẹt cát | Thay tụ đúng thông số; kiểm tra điện áp 3 pha; kéo bơm lên vệ sinh |
| Ra nước rồi yếu dần, ngắt | Mực nước động hạ thấp hơn vị trí đặt bơm, bơm hút cạn giếng | Hạ sâu bơm (nếu giếng cho phép), lắp bảo vệ chạy khô, giảm lưu lượng |
| Nước yếu ngay từ đầu | Rò rỉ ống, van một chiều hỏng, cánh bơm mòn, chọn bơm thiếu cột áp | Kiểm tra ống, thay van; tính lại cột áp; thay cụm cánh hoặc bơm |
| Bơm chạy không ngắt | Rơ le áp suất hỏng, bình tích áp mất áp, rò rỉ trên đường ống | Chỉnh hoặc thay rơ le, nạp lại khí bình tích áp, tìm điểm rò |
| Nước lẫn cát, đục | Giếng chưa ổn định, đặt bơm quá gần đáy, ống lọc giếng hỏng | Nâng bơm lên cách đáy giếng, súc rửa giếng, kiểm tra ống lọc |
Nguyên nhân bơm giếng khoan không lên nước và cách khắc phục chi tiết
1. Nguồn điện yếu hoặc mất pha
Bơm chìm giếng khoan cần điện áp ổn định. Khi điện áp sụt sâu (thường gặp ở cuối đường dây nông thôn hoặc khi cáp quá dài, tiết diện nhỏ), động cơ không đủ mô-men để quay, sinh nhiệt và rơ le bảo vệ tác động. Với bơm 3 pha, chỉ cần mất một pha là động cơ ù, không quay và có thể cháy cuộn dây nếu không có bảo vệ.
Cách xử lý: đo điện áp tại tủ điện khi bơm đang chạy; chọn cáp đủ tiết diện theo chiều dài; lắp tủ điện bơm có bảo vệ mất pha, lệch pha, quá dòng và chạy khô.
2. Tụ điện hỏng (bơm 1 pha)
Phần lớn bơm 1 pha dùng hộp tụ đặt trên mặt đất. Tụ phồng, chảy dầu hoặc giảm điện dung khiến bơm không khởi động được. Đây là lỗi dễ sửa nhất: thay tụ cùng điện dung và điện áp ghi trên hộp điều khiển.
3. Mực nước giếng hạ thấp
Vào mùa khô, mực nước động trong giếng có thể tụt xuống thấp hơn vị trí đặt bơm. Bơm hút không khí, nước ra đứt quãng, nếu chạy lâu sẽ hỏng phớt và cánh. Anh chị có thể thả dây dò mực nước để kiểm tra, sau đó hạ thêm bơm hoặc giảm lưu lượng khai thác cho phù hợp với khả năng cấp nước của giếng.
4. Bơm thiếu cột áp so với thực tế
Nhiều trường hợp bơm vẫn tốt nhưng được chọn thiếu cột áp, nhất là khi gia đình nâng bồn lên cao hơn hoặc kéo ống đi xa. Ví dụ kiểm tra nhanh:
- Mực nước động trong giếng: 35 m dưới mặt đất.
- Chiều cao từ mặt đất đến miệng bồn trên mái: 12 m.
- Tổn thất ma sát trên ống và phụ kiện (ước lượng 10–15% chiều dài ống, đường ống tổng 60 m): khoảng 6–9 m.
- Cột áp tổng cần: 35 + 12 + 9 ≈ 56 m. Nếu bơm đang dùng chỉ đạt khoảng 45–50 m ở lưu lượng mong muốn, nước sẽ lên rất yếu hoặc không lên.
Khi đó cách đúng là chọn bơm có cột áp dư khoảng 10–15% so với yêu cầu, không nên cố tăng tầng cánh hay chạy quá tải.
5. Rò rỉ đường ống hoặc van một chiều hỏng
Ống bị nứt dưới giếng, ren nối lỏng hoặc van một chiều không kín làm nước chảy ngược về giếng. Dấu hiệu là đồng hồ áp suất tụt nhanh khi bơm vừa ngắt, bơm đóng ngắt liên tục. Cần kéo ống lên kiểm tra từng đoạn và thay van một chiều mới.
6. Cánh bơm mòn, kẹt cát hoặc động cơ hỏng
Giếng nhiều cát làm cánh và buồng bơm mòn nhanh, lưu lượng giảm dần theo thời gian. Cát cũng có thể làm kẹt cánh khiến động cơ không quay. Sau khi kéo bơm lên, quay thử trục bằng tay: nếu nặng hoặc kẹt, cần vệ sinh hoặc thay cụm thủy lực. Nếu điện trở cuộn dây bất thường, động cơ cần quấn lại hoặc thay mới.
Quy trình kiểm tra an toàn theo thứ tự
- Ngắt điện hoàn toàn trước khi thao tác tủ điện hoặc mối nối.
- Kiểm tra aptomat, cầu chì, rơ le nhiệt và điện áp nguồn.
- Kiểm tra tụ (bơm 1 pha) hoặc đủ 3 pha (bơm 3 pha).
- Kiểm tra rơ le áp suất, bình tích áp và đường ống trên mặt đất.
- Đo mực nước giếng.
- Chỉ kéo bơm lên khi các bước trên đều bình thường.
Cách phòng tránh bơm giếng khoan không lên nước
- Chọn đúng bơm ngay từ đầu: tính đủ cột áp và lưu lượng theo mực nước động, không theo độ sâu giếng.
- Đặt bơm đúng vị trí: nằm dưới mực nước động và cách đáy giếng một khoảng để tránh hút cát.
- Bảo vệ chạy khô: dùng tủ điện có cảm biến mực nước hoặc bảo vệ theo dòng điện.
- Mối nối cáp chuẩn: dùng bộ nối co nhiệt hoặc keo chuyên dụng chống thấm.
- Bảo dưỡng định kỳ: kiểm tra cách điện, áp suất và lưu lượng ít nhất mỗi năm một lần.
Gợi ý bơm chìm giếng khoan bền bỉ
Nếu bơm cũ đã xuống cấp, anh chị có thể tham khảo danh mục bơm chìm giếng khoan tại Động Lực với nhiều lựa chọn:
- Bơm giếng khoan Franklin (Mỹ): thương hiệu chuyên về động cơ chìm, phù hợp giếng sâu, chạy liên tục.
- Bơm giếng khoan Sumoto (Ý): nhiều dải cột áp cho gia đình và trang trại.
- Bơm giếng khoan ShowFou (Đài Loan) và các dòng Pentax, Ebara, Beluno, Veratti, Coverco, Peroni.
Câu hỏi thường gặp
Bơm giếng khoan chạy nhưng không lên nước có hỏng động cơ không?
Chưa chắc. Phần lớn trường hợp là do tụ, mất pha, mực nước thấp hoặc rò ống. Tuy nhiên nếu để bơm chạy lâu trong tình trạng này, động cơ có thể quá nhiệt và cháy, nên cần ngắt bơm và kiểm tra sớm.
Có nên tự kéo bơm giếng khoan lên không?
Với giếng nông và bơm nhỏ, anh chị có thể tự làm nếu có dây treo chắc chắn. Giếng sâu hoặc bơm nặng nên gọi thợ có tời để tránh rơi bơm xuống giếng.
Bơm giếng khoan dùng bao lâu thì nên bảo dưỡng?
Nên kiểm tra tổng thể mỗi năm một lần, sớm hơn nếu giếng nhiều cát hoặc lưu lượng giảm rõ rệt.
Thay bơm mới có cần thay cáp và ống không?
Nếu cáp có mối nối cũ, vỏ cáp nứt hoặc ống đã mục, nên thay cùng lúc để tránh phải kéo bơm lên nhiều lần.
Kết luận
Bơm giếng khoan không lên nước thường xuất phát từ nguồn điện, tụ, mực nước giếng, đường ống hoặc chọn sai cột áp. Kiểm tra theo đúng thứ tự từ trên mặt đất xuống dưới giếng giúp anh chị tiết kiệm thời gian và chi phí. Nếu cần tư vấn chọn bơm thay thế hoặc kiểm tra thông số, hãy gửi cho em độ sâu giếng, mực nước và chiều cao cần đẩy.
Công ty TNHH TM & CN Động Lực – hàng chính hãng có CO/CQ, bảo hành chính hãng, giao hàng toàn quốc. Gọi hoặc Zalo 0972.469.955, email maybomnuoc2016@gmail.com, VPGD 780 Minh Khai, Vĩnh Tuy, Hai Bà Trưng, Hà Nội, hoặc để lại thông tin tại trang liên hệ.
